Džamija Čurćinica

Džamija Čurćinica

Lokacija mjesto i ostaci graditeljske cjeline Ćurčinica džamije sa haremom u Livnu se nalaze na lokaciji koja obuhvaća k.č. 1/60, 1/61, 1/62, upisani su u zemljišnoknjižni uložak broj 221, vlasništvo Medžlisa Islamske vjerske zajednice Livno; k.o. Livno, općina Livno, Federacija Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina.


Nacionalni spomenik je smješten na uglu ulica Gabrijela Jurkića i Marka Marulića. Pristup nacionalnom spomeniku je sa sjeverozapadne strane, iz ulice Marka Marulića.
Glavna osovina objekta Ćurčinica džamije usmjerena je sjeverozapad-jugoistok. Ulaz je na sjeverozapadnoj strani. Mihrabski zid je na jugoistoku.
Harem džamije je smješten na ulaznom, sjeverozapadnom dijelu lokaliteta.
Historijski podaci
Ćurčinića džamija u Livnu predstavlja najmlađu izgrađenu džamiju u ovom gradu.
Nema točnih podataka kada je sagrađena ova džamija. Prema narodnoj predaji džamija je podignuta oko 1870. godine. Ime je dobila po tome što ju je sagradio izvjesni Ćurčić. Predak tih Ćurčića iz Liva, izvjesni Salih-aga, doselio je u Sarajevo 1696. godine i nastanio se u Jahja-pašinoj mahali. Porodica Ćurčić iz Sarajeva brinula se o izdržavanju ove džamije u Livnu.
Salih-aga Ćurčić, poznati buljukbaša iz period velikog rata 1683.-1699. godine, je obnovio Jahja-pašinu džamiju u Sarajevu. (Jahja-pašina džamija je bila oštećena u požaru 1697. godine). Nakon obnove džamije, džamija i mahala su prozvane po njemu Ćurčića džamija i Ćurčića mahala.
Tijekom rata 1992.-1995. godine, točnije 24. ožujka 1994. godine, Čurčića džamija je minirana i u potpunosti srušena(1). Ostaci džamije su sa lokaliteta odvezeni u listopada 2006. godine.
2. Opis dobra (2)
Prema konceptu prostorne organizacije Ćurčinica džamija u Livnu pripadala je jednoprostornim džamijama sa kamenom munarom. Džamija nije imala trijema. Bila je natkrivena četverovodnim krovom.
Dimenzije objekta, mjerene izvana, iznosile su oko 7 x 11 m.
Objekt je bio sagrađen od kamenih blokova. Kameni zidovi su iznutra bili krečeni, a izvana malterisani.
Volumen unutrašnjega prostora zatvarala su četiri zida koja su primala opterećenje od četverovodnog krova.
Četverovodni krov džamije bio je pokriven crijepom.
Otvori na ulaznoj fasadi objekta su bili postavljeni u dva vodoravna pojasa.
U prvom vodoravnom pojasu su bila postavljena dva pravokutna prozora sa strana ulaznih vrata. Prozori su sa vanjske strane bili uokvireni jednostavno izvedenim kamenim blokovima – šembranama, bojenim plavom bojom. Na prozorima su se nalazili demiri.
Ulazni otvor je također bio uokviren jednostavno profiliranim kamenim blokovima, plavo bojenim.
U drugom vodoravnom pojasu, u okomitoj osovini iznad vrata, bio je postavljen prozor, izveden jednako kao i prozori prvog vodoravnog pojasa ali bez demira.
U unutrašnjosti džamije, pored mihraba se nalazio i mimber.
Mezarje uz Ćurčinica džamiju
Mehmed Mujezinović, prilikom svog obilaska džamije sedamdesetih godine XX. stoljeća, je napisao da se u haremu uz džamiju nalazi se desetak nišana novijeg vremena i veoma lijepo ukrašenih vegetabilnim ornamentima.
Prilikom donošenja konačne odluke o dobru, 27. 3. 2007. godine, saradnik Povjerenstva, kaligraf Hazim Numanagić je izvršio obilazak harema džamije i tom prilikom identificirao i obradio sljedeće nišane:
1. Muški uzglavni nišan sa turbanom u gužve, kvadratne osnovice 48 x 48 cm i visine 225 cm stoji na mezaru omeđenom kamenim santračem dimenzija 220 x 114 cm. Na nišanu je tarih napisan sulus stilom arapskog pisma u devet polja na turskom arapskom jeziku. Nožni nišan ima pravokutnu osnovicu 42 x 45 cm i visinu od 215 cm.
اثر كاب جنان ارجعي الي ربك ندا سنه لبيك يا رب ديه رك دلر فنا دن دار بقايه رحلت ايدوب كل شيء هالك الا وجهه هو الحي الباقي الذي لا يموت المرحوم و المغفور له المحتاج الي ربه الغني المنان الحاج محمد اغا ابن اسماعيل اشكة روحيجون الفاتحة سنة 1290
Odazvao se pozivu vječnosti “Vrati se Gospodaru svome“ i otišao iz ove prolazne u Vječnu kuću. Sve prolazi osim Njegova lica. On je Živi i Vječni koji ne umire. Pomilovani i oprošteni, potrebiti milosti Gospodara koji posjeduje i daje hadži Muhamed-aga, sin Ismaila Šćete. Fatiha za njegovu dušu. Godina 1290 (1873/74).
(M. Mujezinović „Islamska epigrafika BiH-III“, str. 112)
2. Uzglavni nišan sa oštećenom ženskom kapom kvadratne osnovice 26 x 26 cm i visine 143 cm stoji na grobu koji je omeđen kamenim santračem dimenzija 198 x 100 cm. Nožni nišan je pravokutne osnovice 25 x 21 cm i visine 140 cm. Tarih na nišanu je na arapskom jeziku i djelomično je oštećen.
هو الحي الباقي المرحومة و المغفورة لها المحتاجة الي رحمة ربها الغفور مريم بنت الحاج مصطفي جرجيك.........
On je Živi i Vječni. Pomilovana i oproštena, ovisna o milosti Gospodara svoga koji prašta Merjema, kći hadži Mustafe Čurčić ..................(oštećeno).
(M. Mujezinović „Islamska epigrafika BiH-III“, str. 112. Mujezinović prezime čita „Čatić“ a godinu smrti, koja danas nije čiljiva kao 1278 tj. 1861/62)
3. Uzglavni nišan je osmokutne osnovice čije su stranice 15,5 i 16,5 cm a visina mu je 230 cm. Mezar oivičava visoki kameni santrač dimenzija 232 x 118 cm i visine 55 cm. Nožni nišan također ima osmokurnu osnovicu stranica 18 i 14 cm i visine 200 cm. Tarih na nišanu je pojelo vrijeme.
(M. Mujezinović „Islamska epigrafika BiH-III“, str. 112. Možda je ovo nišan Zejnebe, kćeri Mahmud efendije, 1278-1861/62)
4. Uzglavni nišan je osmokutne osnovice čije su stranice 20,5 i 13,5 cm a visina mu je 193 cm. Mezar oivičava visoki kameni santrač dimenzija 232 x 108 cm i visine 32 cm. Nožni nišan također ima osmokutnu osnovicu stranica 19,5 i 16,5 cm i visine 193 cm. Tarih na nišanu je napisan sulus stilom arapskog pisma na turskom jeziku.
اثر طاب جنان ارجعي الي ربك ندا سنه لبيك يا رب ديه رك دلر فنا دن دار بقايه رحلت ايدوب كل شيء هالك الا وجهه هو الحي الباقي الذي لا يموت المرحوم و المغفور له المحتاج الي ربه الغني المنان المرحوم و المغفور له المحتاج الي ربه الغني محمود بن اسماعيل اشكة روحيجون لله الفاتحة سنة 1295
Odazvaosepozivuvječnosti “VratiseGospodarusvome“ iotišaoizoveprolazneuVječnukuću. Sve prolazi osim Njegova lica. On je Živi i Vječni koji ne umire. Pomilovani i oprošteni, potrebiti milosti Gospodara koji posjeduje Mahmud, sin Ismaila Šćete. Fatiha za njegovu dušu. Godina 1295 (1878).
(M. Mujezinović „Islamska epigrafika BiH-III“, str. 113)
5. Muški nišan sa turbanom u gužve s jednim prevojem, dimenzija osnovice 30 x 30 cm i visine 194 cm. Na nišanu nema natpisa. Mezar je omeđen kamenim santračem dimenzija 229 x 121 cm.
6. Uzglavni nišan je osmokutne osnovice čije su stranice 15,5 cm a visina mu je 144 cm. Mezar oivičava visoki kameni santrač dimenzija 212,5 x 122,5 cm i visine 54 cm. Dužinom čitavog santrača je isklesan cvijetni ornament koji je obojen plavom i crvenom bojom. Nožni nišan koji je oboren na zemlju također ima osmokutnu osnovicu stranica 15 cm i visine 131 cm. Tarih na nišanu je napisan sulus stilom arapskog pisma vrlo sitno tako da teško čitljiv i djelomično je ošteće.
ارجعي االي ربك ........................ خليل اغا بن خليل اغا غفر الله له و لوالديه و لمن .......... روحيجون الفاتحة سنة 1267
„Vrati se Gospodaru svome“.............Halil-aga, sin Halil-age, Allah oprostio njemu, njegovim roditeljima i onome.............Fatiha za njegovu dušu. Godina 1267 (1850/51).
(M. Mujezinović „Islamska epigrafika BiH-III“, str. 112 .Prezime koje nisam uspio pročitati, Mujezinović čita kao Ćato)
7. Oštećen kameni nišan u obliku stele dimenzija 34 x 17 i visine 100 cm. Kameni santrač na mezaru je dimenzije 205 x 109 cm. Nišan nema natpisa.
8. Uzglavni muški nišan sa turbanom dimenzija 34 x 31 cm i visine 214 cm, stoji na mezaru koji je omeđen kamenim santračem dimenzija 242 x 117 cm. Turban je lijep i neobičan. Okomite gužve turbana su presiječene na sredini praveći polje na kojem je isklesan cvjetni ornament sa ljiljanima. Vrat nišana je profilisan a cvijetni ornament sa ljiljanom stoji i iznad natpisa koji je napisan kombinacijoim arapskog i turskog jezika.
اثر طاب جنان ارجعي الي ربك ندا سنه لبيك يا رب ديه رك دلر فنا دن دار بقايه رحلت ايدوب كل من عليها فان و يبقي وجه ربك هو الحي الذي لا يموت المرحوم و المغفور له المحتاج الي رحمة ربه الغني الحاج حسن بن الحاج خليل جيزميك روحيجون لله الفاتحة سنة 1271 غره ش
Odazvao se pozivu vječnosti “Vrati se Gospodaru svome“ i otišao iz ove prolazne u Vječnu kuću. Sve prolazi osim lica Gospodara Tvoga. On je Živi i Vječni koji ne umire. Pomilovani i oprošteni, potrebiti milosti Gospodara koji posjeduje Hasan, sinHalila (Mujezinović čita-Saliha-) Čizmića. Fatiha za njegovu dušu. Godina 1271, početkom mjeseca šabana (april 1855).
(M. Mujezinović „Islamska epigrafika BiH-III“, str. 111)
9 i 10. Dva mezara na kojima nema nišana. Stoje samo ostaci santrača.
11. Nišan koji je prilikom kopanja prostora na kojem se planira izgradnja nove džamije izvađen i ostavljen na zemlji. Uzglavni nišan sa turbanom je kvadratne osnovice 33 x 33 cm i visine 170 cm. Nišan nema natpisa. Nožni nišan također ima kvadratnu osnovicu 30 x 30 cm i visini 190 cm. Pored nišana se nalaze i dijelovi kamenog santrača.
U haremu se nalaze i ostaci nišana koji su, navodno izvađeni prilikom otkopavanja prostora na kojem se nalazila džamija.
Nišani koje je evidentitao Mujezinović nalaze se i danas u haremu. Jedino nismo našli nišan Nurage Šćete, sina hadži Muhamed-agina.

Objekat Ćurčinica džamije u Livnu je tijekom rata 1992.-1995. godine pretrpio znatna oštećenja. Minirana je i srušena 1994. godine od strane HVO-a.. Krajem 2006. godine u potpunosti su uklonjeni ostaci objekta džamije s ciljem početka izgradnje objekat nove džamije.

Last modified onsrijeda, 08 Juni 2016 23:16
back to top